وکیل دادگستری و سیر تاریخی جایگاه وکالت در ایران

 وکیل دادگستری و سیر تاریخی جایگاه وکالت در ایران

وکیل دادگستری اصولا به کسی اطلاق می شود که پیشه و شغل خود را دفاع و تعقیب از دعاوی اقامه شده در محاکم قرار داده و در مسایل مطروحه اظهارنظر نماید.

از نظر فلسفی سیسرون یکی از حکما و خطبای معروف رم در کتاب خود وکیل را اینطور تعریف می کند: وکیل مرد صالح و درستی است که دارای اطلاعات قضایی بوده و بتواند با سلاست و جزالت بیان قضایا را طرح نموده و در سایه مشاوره و تنظیم لوایح کتبی و اظهارات خود حقوق مراجعه کنندگان را حفظ و یا انکه راسا دعاوی طرفین را خود شخصا رسیدگی نموده مانند یک نفر قاضی آنها قطع و فصل نماید.

در عرف عامه وکیل دادگستری مفهوم دیگری داشته و از تفوه به این لفظ معانی خاصی در نظر آنان جلوه گر می شود.

بعضی وکیل را مدافع حقوق ایتام و بیوه زنان دانسته و برخی دیگر می گویند در سایه توجه و مساعی وکیل است که عموم بدبختان و مظلومین و محرومین از مال و جان به حق خود رسیده و از شر و صدمه غاصبین و متجاوزین بحق مصون و محفوظ می گردند. دسته دیگر عقیده دارند که وکیل دادگستری فردی پشت هم انداز می باشد که آزار و اذیت خلق را پیشه خود ساخته و به واسطه جلادت و مهارت خود هر مقصر و بی حق را بی گناه و صاحب حق و بالعکس هر صاحب حق و بیگناهی را مجرم و ذیحق جلوه می دهند. به قول سعدی:

فرشته که وکیل است بر خزائن باد چه غم خورد که بمیرد چراغ بیوه زنی

امروزه در نتیجه تکامل و ارتقاء بشر و مقرراتی که در کلیه کشورها مخصوصا در ایران برای شغل وکیل وضع گردیده آن را شغل آبرومندی ساخته و تقریبا باب آن را به روی اشخاص نادان و غیرمهذب مسدود نموده است.

ولتر فیلسوف و نویسنده نامی فرانسه می گوید بهترین مقام در عالم شغل وکیل است و کمال مطلوب من در دنیا این است که وکیل بوده باشم.

اغلب از فلاسفه و دانشمندان مانند گوته، دمستن، پوانکاره، تاگور و جمع کثیری از همین قبیل فضلا و نویسندگان و سیاسیون از وکیل های مبارز دادگستری بوده و در پیشرفت عدالت و احقاق حق مردم و جامعه زحمات و صدماتی را متحمل شده اند.

دادگستری شبیه به کارخانه بزرگی است که محصول و ثمره آن عدالت است و افراد کارگر و صنعتگران آن کارخانه اعضای دادگستری می باشند و مواد اولیه آن هم دعاوی مطروحه ایست که به وسیله اصحاب دعوا یا وکیل که رابط و راهنمای این مردم می باشند به آن محل برده شده و از لحاظ تقسیم کار عموم کارکنان این کارخانه از رییس دیوان کشور تا مامورین جزء ابلاغ و احضار موظف به انجام وظایفی باشند تا بالنتیجه جامعه را به لباس عدالت که پس از طی مراحل عدیده از این کارگاه بیرون آمده است زینت و آرایش دهند.

اصل و منشا شغل وکیل و مدافعه حق به هیچ وجه ملازمه با پیدایش سازمان قضایی نداشته و از موقعی که بشر منافع خود را تشخیص داد. هرگاه اصطکاک و تصادمی نسبت به ان منافع مشاهده نموده یا خود مقدم به دفاع و دفع شر از خود شده یا مباشرت ان را نیابتا به اشخاص مجرب و باصلاحیت دیگر واگذار کرده پس اصل مسلم این است که حق دفاع از حقوق مسلمه و مختصه بشر بوده و در سایه تمدن و تکامل اصول و قوانینی برای ان وضع شده که برای قبول این خدمت آگاهی و معرفت به آن قوانین و اصول را ایجاب می نماید. به قول هانری فرانسوا داگسو یکی از قضات مشهور فرانسه قدمت شغل وکیل از قضاوت بیشتر بوده و لزوم آن هم از قضاوت بیشتر است.

شغل وکیل نه فقط اطلاعات به اصول قضایی و قوانین موجوده موضوعه هر جامعه را لازم دارد بلکه برای پی بردن به حقایق امور و تعیین علت حدوث آن نباید مانند یک نفر فیزیسین یا شیمیست که با موجودات غیر ذیروح سر وکار دارند فقط به اصول موضوعه و بدیهیات اولیه اکتفا نموده و هرگونه امری را مولود یک علت انست و نسبت به تمام اشیا آن را عموم داد بلکه برعکس وکیل مواجه با تجلیات زندگانی و یک سلسله تمایلات گوناگون و منازعات و مناشقات افراد هیئت اجتماع بوده که برای کشف و اثبات حقایق باید به پیدایش و تکوین آن پی برد. روابط و علایق و بستگی هایی که امور و قضایا را به هم مرتبط می سازد در نظر گرفته و از مجموع کیفیات عوامل مکونه قضایا و امور را استنتاج نماید.

پیوندها

اطلاعات

حساب کاربری من

خدمات مشتریان

تماس با ما